Category: فلسفه اسلامی

گفتگو در فلسفه اسلامی (۱): “اصول فلسفه و روش رئالیسم” نشست تلگرامی – ویس چت متن خوانی کتاب «اصول فلسفه رئالیسم» اثر علامه طباطبائی؛ نشر بوستان کتاب به مدیریت: حامد درودیان برگزار شده در گروه فلسفی تیرداد این جلسات ادامه دارد. لینک جلسات در تلگرام: جلسه اول: دوشنبه ۱۹ مهر ۱۴۰۰ ساعت  ۲۲:۳۰ جلسه اول

سهم ایرانیان در پیدایش فلسفه و کلام معتزلی عزیز جوانپور هروی حسن اکبری آیین خردورزی و ایمان به ارائه و آزادی از اعتمادهای بنیادین ایرانیان باستان است. این تفکر ایرانی با ورود اسلام، سهم عظیمی در پیدایش دو نحلۀ تأثیرگذار کلامی اسلام – مذهب شیعه و مکتب معتزله – داشته است. در این مقاله نویسنده […]

معانی دوگانه ضرورت نزد ابن سینا پاسخ به اشکالی مشهور در قیاس موجهات ارسطو مصطفی زالی در میان مسائل مورد بحث ارسطو در دانش منطق، قیاس موجهات جایگاه ویژه ای دارد و از عصر باستان تا دوران معاصر محل مناقشه بوده است؛ از جمله مباحث بسیار پرمناقشه در ذیل قیاس موجهات، نتیجه حاصل از قیاسی است […]

تمایز وجود و ماهیت نزد ابن سینا، ذهنی یا خارجی مصطفی زالی از مشهورترین و مهم ترین آموزه های متافیزیک سینوی، طرح تمایز میان وجود و ماهیت است، تمایزی سرنوشت ساز و مناقشه برانگیز؛ از یک سو این تمایز، راه را برای طرح برخی نوآوری های فلسفی می گشاید و از سوی دیگر، موجب انتقادات […]

تشکیک و خارجیت وجود: تأملی بر رویکردی ابن سینایی در احراز وحدت موضوع مابعدالطبیعه مصطفی زالی ارسطو در بیان موضوع مابعدالطبیعه تعابیر متعددی دارد که موجب ابهام در تعیین مقصود نهایی او و شکل گیری دو فهم الهیاتی و هستی شناختی از سرشت مابعدالطبیعه شده است. همبسته با همین مسأله، در آثار کلاسیک و نیز […]

دین و فلسفه سید محمد حکاک دین مجموعه تعالیمی است که از جانب خدا برای هدایت انسانها توسط فردی از آنها، که پیامبر نامیده می شود به آنها ابلاغ می گردد. در این مقاله، مقصود، دین اسلام است یعنی تعالیمی که در قرآن آمده است و نیز سخنان خود پیامبر اسلام و اوصیای معصوم او. […]

رابطه فلسفه و دین سیدمحمدرضا مدرسى محمد فنائى اشکورى رابطه دین و عقل همواره در تاریخ تفکر بشرى بحث انگیز بوده است. ازآنجاکه آشکارترین ظهور عقل در فلسفه است، بحث دین و عقل به بحث دین و فلسفه نیز کشیده شده است. در این نوشتار پس از تعریف فلسفه و دین، دیدگاه برخى از اندیشمندان […]

ترکیب اتحادی ماده و صورت و مسأله اتحاد عاقل و معقول مصطفی زالی اتحاد عاقل و معقول در موضعی که معقول مغایر ذات عاقل باشد از ابداعات فلسفه صدرایی به شمار می رود. در تبیین کیفیت هستی شناختی این اتحاد، برخی مقصود از آن را، تحقق عاقل و معقول به وجودی یکتا و از جهتی […]

رویکردی اسلامی به فلسفه علوم انسانی حمید رضا آیت اللهی کنکاش های فلسفی درباره ماهیت علوم تجربی و تمایز آن از غیر علم، در ابتدای قرن بیستم، نگرش پزیتیویستی و تحلیل تجربی خام در علم را به شدت زیر سوال برد. اکنون دیگر «تقدم نظریه بر مشاهده» اصلی پذیرفته شده در کلیه مجامع فلسفه علمی […]

جهان های ممکن در اندیشه پلنتینگا و مفهوم نفس الامر در فلسفه اسلامی مصطفی زالی روح الله عالمی مهدی قوام صفری اگر چه به نظر می رسد مفاهیم ضرورت و امکان (مفاهیم وجهی) مفاهیم جدایی ناپذیر مابعدالطبیعه هستند، فلاسفه تجربه گرا به طور سنتی این مفاهیم را مورد نقد قرار داده اند. در قرن بیستم نیز […]