رويكردي نو به فلسفه تعليم و تربيت
دکتر حسین لطف آبادی
فلسفه، روش درست اندیشیدن، راه خردمندانه زیستن و كوشش برای شناختن هستی است.
ما با انواع فراوانی از فلسفه، از جمله فلسفه دین، فلسفه هنر، فلسفه علم، فلسفه علوم گوناگون و فلسفه تربیت رو به رو هستیم.
همین فلسفه تربیت است كه موضوع این مقاله است و بر آن است كه دریافتهای سنتی از فلسفه، پاسخگویی كافی به واقعیتهای زندگی روانی – تربیتی مردم در عصر حاضر را ندارد.
همچنین، این مقاله بر آن است كه ما نیازمند تفكر روشمند فلسفی و اندیشه درست در تعلیم و تربیت و راه و رسم زندگی انسانی هستیم و می توانیم آن را به همه، حتی به كودكان و نوجوانان دانش آموز، بیاموزیم مشروط بر آنكه موضوع مناسب، روش مناسب، زبان و ابزار مناسب و موقعیت مناسب را برای این آموزشها بشناسیم و به كار گیریم.
این مقاله نشان می دهد كه تعلیم و تربیت ما اگر بر فلسفه ای روشن و رهایی بخش متكی باشد، كودكان و نوجوانان ایران خواهند توانست در مورد دیدگاههای متفاوت و در مورد معنای زندگی خود در محیط محلی و ملی و جهانی به درستی بیندیشند و مهارتهای خود را برای زندگی پاكیزه و انسانی گسترش دهند.
برای دستیابی به چنین مقصودی، ما باید فهم خود از حكمت و خرد و دانش به طور عام، و فلسفه تعلیم و تربیت و روان شناسی تربیتی بطور خاص، و مناسب سازی اهداف و محتوا و روش فرایند تعلیم و تربیت با زندگی در عصر حاضر را در یك نظام فكری روشن و رهایی بخش سازماندهی كنیم و، از این طریق، برنامه های آموزشی و درسی، كتب درسی و منابع آموزشی، روشهای تدریس و تربیت معلم را بازنگری كنیم.
تحول ثمربخش در تعلیم و تربیت ایران، قبل از هرچیز، نیازمند چنین كوشش سترگی است و فرهیختگان و دانشمندان ایرانی باید توان خود را برای نظریه پردازی در فلسفه تربیتی جدید به كار گیرند تا چراغ راه چنین تحولی باشند.
در این مقاله، تفكر فلسفی و آموزش روش اندیشه درست به كودكان و نوجوانان، فلسفه تعلیم و تربیت و كاستیهای كنونی آن، مدل تركیبی حكمت و خرد و دانش مورد نیاز برای تعلیم و تربیت در ایران، و جایگاه فلسفه خردگرایی مینوی و علمی در این مدل را توضیح داده ایم.
هدف مقاله آن است كه بتواند زمینه بهتری برای پاسخگویی به اساسی ترین ضرورتهای زندگی روانی – تربیتی مخاطبان تعلیم و تربیت در ایران را، كه به نظر ما آموزش جامع و كامل همگانی، تربیت هویت و شخصیت، آموزش درس اندیشیدن، و آموزش مهارتهای زندگی است، فراهم آورد.
منبع: پایگاه مرکز اطلاعات علمی جهاد سازندگی (www.sid.ir/fa/journal/ViewPaper.aspx?ID=67193)
> > > >