بدن بینی؛ کاربست رویکرد گفتمان تاریخی رُوث وُداک در تحلیل مستند «دماغ به سبک ایرانی»
آرش حسن پور
علی ربانی خوراسگانی
در فرهنگ مصرفي کنوني مقوله بدن و بدن پنداري، رکن اساسي هويت شخصي شده است؛ در نتيجه در سال هاي اخير انواع مختلفي از جراحي زيبايي در جامعه ايراني متداول شده که بالاترين ميزان مراجعات زيبايي، متعلق به جراحي بيني است. در اين مقاله با تاکيد بر اهميت بدن و تمايل روزافزون به جراحي زيبايي بيني در جامعه ايراني و اشاره به تحولات گفتماني بدن در ايران، تلاش شده است با الهام از نظريه باومن و باتلر در حوزه جنسيت، روش تحليل گفتمان انتقادي و رويکرد تاريخي وداک، مستند اجتماعي «دماغ به سبک ايراني» توصيف، تفسير و معناکاوي شود. نتايج اين مطالعه نشان مي دهد در مستند مذکور، نهادهايي مانند تعليم و تربيت (آموزش و پرورش)، دين، پزشکي و هنر، موقعيت سخن گويي و موضع گيري پيرامون بدن و جراحي زيبايي دارند. فيلم مستند همچنين تنازعي گفتماني – ارزشي بين گفتمان مدرسه و پزشکي به عنوان تاييدگران و مشروعيت دهندگان اين کردار گفتماني (جراحي زيبايي) و گفتمان دين و هنر به عنوان نکوهش گران اين کردار است و در اين ميان مبادرت کنندگان نيز در ديالکتيک هايي همچون اطمينان – ترديد، تشويش – لذت و خوشايندي و فرديت قرار مي گيرند. تحليل گفتمان مستند مذکور همچنين نشان مي دهد هيچ يک از گفتمان هاي مذکور، موقعيت برتر و فرادست را پيرامون جراحي زيبايي و تصاحب فضاي گفتماني آن ندرند و به همين دليل نمي توانند يکسره هژمونيک شوند و بر ساحت مذکور تفوق پيدا کنند.